Γυφτάκης Σωτήρης

Τίτλος: Ελβετοί Ποιητές

ISBN: 978-960-9493-23-9

Τιμή: € 9,00

Διάσταση: 17χ24

Σελίδες: 84

Ά Έκδοση: Αθήνα 2010

Λίγα Λόγια Για Την Ελβετική Ποίηση

     Απαρχή της Ελβετικής ποίησης αναμφισβήτητα θεωρείται ο ιππότης Hartmann von Aue (κάπου 1165 -1215) που ξεκινάει από τον μυθολογικό κύκλο του βασιλιά Αρθούρου καλύπτοντας σχεδόν το άπαντο μυθολογικό υλικό με τα δυο του ιπποτικά ποιητικά αφηγήματα «Erec» και «Iwein»περιγράφοντας πολύ παραστατικά την ηθική υπόσταση ιπποτικών καθηκόντων με υμνητικά τραγούδια, αναλύοντας πράξεις με ευφυολογήματα, ποιητικά εκφρασμένα. Ο ίδιος ποιητής αργότερα θα στραφεί προς θρησκευτικά έπη, αναμειγνύοντας τα με αρχαιοελληνικά μυθολογικά στοιχεία με το έργο Gregorius auf dem Stein (Γρηγόριος επί του λίθου), όπου λαμβάνει χώρα ένα είδος οιδιπόδειου συμπλέγματος. Στην ωριμότητά του ο ποιητής θα παρουσιάσει το πολύ γνωστό ποιητικό έργο του Der arme Heinrich (Ο πτωχός Ερρίκος), όπου με υπέροχες ποιητικές αφηγήσεις παραθέτει μάλλον δικά του βιώματα. Μετά από δυο περίπου αιώνας μια σπουδαία πόλη της Ελβετίας, που ίδρυσαν οι Ρωμαίοι γύρω στον 5^ο αιώνα με το ελληνικό όνομα Βασιλεία(Basilia), η οποία ως φαίνεται λόγω κομβικής θέσης θα παίξει σπουδαία ρόλο στην παραπέρα πνευματική πορεία της Ελβετίας, αφού μετά την ίδρυση του πανεπιστημίου της με την βοήθεια του χαρισματικού Πάπα Πίου του ΙΙΙ, (1404-1464), σημαντικού πνευματικού ανθρώπου (ποιητή, ουμανιστή, ιστορικού και διπλωμάτη, γνωστού με το όνομα, Silvio Enea, Piccolomini, που εισηγήθηκε στο Συμβούλιο της Κωστάντζας την εκκλησιαστική Μεταρρύθμιση, υπήρξε σύμβουλος από το 1442-1455 του αυτοκράτορα Φρειδερίκου του ΙΙΙ, καρδινάλιος το 1456 και στη συνέχεια Πάπας Πίος ΙΙΙ και να θυμίσω επίσης πως υπήρξε ένας από τους πνευματικούς ανθρώπους εκείνης της εποχής που προσπάθησε να ενώσει ευρωπαϊκές πόλεις να ταχθούν ενάντια στους Τούρκους!

     Το πανεπιστήμιο της Βασιλείας υπήρξε το βασικότερο στήριγμα για την πνευματική ανάπτυξη της ευρύτερης γερμανόφωνης περιοχής, αφού εκεί θα διδάξουν οι σπουδαιότεροι πνευματικοί άνθρωποι της εποχής εκείνης, όπως οι: Παράκελσος (Philippus Aureolus Theophrastus Bambastus von Hochheim, 1493-1541), γνωστός με το περιεκτικότατο παρώνυμο, Paracelsus, Ελβετός σπουδαίος γιατρός, κι ως Vater der Medizin(πατέρας της ιατρικής) χημικός, αλλά και σπουδαίος πανεπιστημιακός δάσκαλος, που δίδαξε στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας πολλά χρόνια Φαρμακευτική κι έγραψε μερικές εκατοντάδες μελέτες και δοκίμια φαρμακευτικά με κύρια γλώσσα τη γερμανική, αλλά και κάποια στη λατινική γλώσσα.

     Νωρίτερα σπουδαίο ρόλο θα παίξει και ο πολυτάλαντος φιλόσοφος Έρασμος (Desiderius Rotterdamus Erasmus von Rotterdam 1466-1536)), ο οποίος κατάγονταν από τις Κάτω Χώρες, σημαντικός ουμανιστής, από τους σημαντικότερους ελληνομαθείς της εποχής του, δίδαξε στη Βασιλεία από το 1521 ως το τέλος σχεδόν της ζωής του. Από τα σπουδαιότερα συγγράμματά του θεωρούνται το Μωρίας Εγκώμιον (Morias Enkomion) και το Εγχειρίδιο Χριστιανικών Διενέξεων (enchiridion militis christiani ), αλλά κι ο Ελβετός Thomas von Platter (1499-1582) ξεκίνησε από πολύ χαμηλά, έγινε δάσκαλος, εκδότης βιβλίων και το αυτοβιογραφικό του βιβλίο φαίνεται πως καθόρισε πιθανώς το νέο αναγεννημένο πνεύμα της εποχής του. Επίσης το ίδιο σημαντικός θεωρείται και ο θρησκευτικός μεταρρυθμιστής Zwinglis Huldrych(1484-1531) ο οποίος ίδρυσε την Μεταρρυθμιστική Εκκλησία. Εμφανώς τον υποστήριξαν οι πόλεις Ζυρίχη, Βασιλεία και Βέρνη, ωστόσο δεν κατάφερε να διευρύνει την Ένωση ευρωπαϊκών πόλεων κατά των Αψβούργων. Στους επόμενους αιώνες θα υπάρξουν πολλές ιστορικές πραγματείες πάνω σε εθνικά, μα και θρησκευτικά θέματα τόσο στη γερμανική γλώσσα, όσο και στην ρομανική και λαδινική-γνωστή ως Ρετορομανική, στις οποίες συναντάμε πολλά πολεμικά και εθνικά κείμενα. Ο Ελβετικός Διαφωτισμός άργησε κάπως να εισχωρήσει στους αντιδραστικούς, πνευματικούς κύκλους.

     Ο επόμενος σημαντικός σταθμός στην ελβετική λογοτεχνία αρχίζει στα μέσα του 18^ου αιώνα και βασικός εκπρόσωπος αναμφίβολα θεωρείται ο Ελβετός Άλμπρεχτ φον Χάλλερ(Albrecht von Haller 1708-1777) μέγας ανατόμος, φυσιολόγος, βοτανολόγος, ιατρός και ποιητής κι από το 1736 ως 1753 καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Γκαίτινγκεν , ίδρυσε την «Νέα Πειραματική Βιολογία», αλλά θεωρείται κι ως ο σημαντικότερος γερμανόφωνος λυρικός ποιητής πριν τον Κλόπστοκ(Klopstock).Πολλά τα επιστημονικά έργα που μας άφησε, όπως τα: Icones anatomikae,(8 τόμοι) De Partibus corporis humani sensilibus et irritabilibus, Elementa physiologiae, corporiw humani, Bibliotheca botanica(επίσης 8 τόμοι). Θα πρέπει να αναφέρω και το πολύ σημαντικό ποιητικό του έργο, Άλπεις. Πρόκειται για ένα φιλοσοφικό-διδακτικό ποιητικό αριστούργημα!

     Σύγχρονός του Haller υπήρξε ο Ελβετός επίσης ποιητής και ζωγράφος Σόλομον Γκέσνερ (Solomon Gessner 1730-1791). Η ποιητική του συλλογή Ειδύλλια (Idyllen) με πολλά μικρά χαριτωμένα ποιήματα πλαισιωμένα με θαυμάσιες ζωγραφιές, δικές του, εντυπωσίασε σχεδόν όλους τους κριτικούς της εποχής του για τις υπέροχες εμπνεύσεις του, γιατί η θεματογραφία του παρμένη από την παρθένα φύση των αγρών και των δρυμών, του χάρισε την ευπροσήγορη προσωνυμία «βουκολικός ποιητής» της χώρας του και όχι μόνο, αφού στη γερμανόφωνη ποίηση αποτέλεσε πρότυπο η ποίησή του.

     Την ίδια περίπου περίοδο ο ιστορικός συμπατριώτης του Γιοχάνες Μύλερ (Johannes Müller 1752-1791) με το ιστορικό του έργο: Die Geschichte der schweizerischen Eidgenossenschaft (Ιστορία της Ελβετικής Ομοσπονδίας) γίνεται ευρύτερα γνωστός στη χώρα του και το βιβλίο του εισάγεται σε όλα τα σχολεία των καντονίων. Την ίδια περίοδο συναντάμε σε αυτή την όμορφη χώρα της κεντρικής Ευρώπης δυο σημαντικούς παιδαγωγούς. Πρόκειται για τους: Johann Kaspar Lafater(1741-1801) και τον πολύ γνωστό μας για το ειδικό εκπαιδευτικό του σύστημα, το οποίο εφαρμόστηκε ή και εφαρμόζεται σχεδόν σε όλη την Ευρώπη Johann Heinrich Pestalozzi(1746-1827), ενώ ο Ulrich Bräcker (1735-1798), ένας αγρότης ποιητής και συγγραφέας κατάφερε να δρέψει συγγραφικές δάφνες με το σπουδαίο του σύγγραμμα: Der Arme Mann aus Toggenburg( ο πτωχός άνδρας από το Τόγκενμπουργκ).

     Στα μέσα του 19^ου αιώνα η Ελβετία αναπτύσσεται πια σε ένα ισχυρό ομοσπονδιακό κράτος και η χώρα αναπτύσσεται πλέον βιομηχανικά, μα και σε πολλούς καινοφανείς τομείς, αλλά και πνευματικά δεν μένει πίσω.

     Ο Albert Bitzius(1797-1884) που έγινε γνωστός με το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Jeremias Gotthelf διαγράφει μια καταπληκτική επιτυχία με το πεζογραφικό του έργο. Δεν υπάρχει Ελβετός που να μην έχει γαλουχηθεί με τα πεζογραφικά του αριστουργήματα. Βαθύς γνώστης των χαρακτήρων του λαού του αποτυπώνει στο τεράστιο αφηγηματικό έργο του την ψυχή του, όπου επιδρά κι ως παιδαγωγός του. Το έργο του Bauernspiegel(καθρέφτης χωρικών) υπήρξε το πολυαγαπημένο βιβλίο πολλών γενιών της χώρας του. Με τα δεκάδες πεζογραφήματά του κατέστη ο πλέον περιζήτητος συγγραφέας της χώρας του.

     Τη συνέχεια για την πορεία της Ελβετικής Ποίησης θα μπορέσει να βρει ο αναγνώστης στη μικρή συλλογή μου που έχετε στα χέρια σας. Ευελπιστώ με αυτό μου το πόνημα να προσφέρω στο ελληνικό κοινό μια ευκαιρία να γνωρίσει ένα μικρό δείγμα (γερμανόφωνης ποίησης), ωστόσο Ελβετικής...

 Σωτήρης Ε. Γυφτάκης

 Χολαργός Αττικής, Φθινόπωρο 2010